Beta Pictoris d được tìm thấy bằng tín hiệu phân tử trong đĩa bụi

NASA và STScI ngày 15/7/2026 cho biết quan sát của James Webb Space Telescope đã xác nhận Beta Pictoris d, hành tinh khổng lồ thứ ba trong hệ Beta Pictoris. Điểm chính là hành tinh được tách ra trước hết nhờ tín hiệu phổ của methane, carbon monoxide và hơi nước trong đĩa bụi sáng, không chỉ bằng một điểm ảnh rõ ràng.

Các bài ApJ Letters liên quan ước tính khối lượng khoảng 2-4 lần Sao Mộc; một phân tích ảnh trực tiếp đưa ra 2,4 +/- 0,6 lần Sao Mộc và quỹ đạo gần 26 au. Đây không phải phát hiện hành tinh giống Trái Đất hay dấu hiệu sự sống.

Đã phát hiện gì

Beta Pictoris là hệ sao trẻ cách khoảng 63 năm ánh sáng, nổi tiếng vì các hành tinh Beta Pictoris b và c đã được chụp trực tiếp. Beta Pictoris d được trình bày như một hành tinh khí khổng lồ ở quỹ đạo rộng trong môi trường nhiều bụi.

NASA nói hệ này trở thành trường hợp hiếm có ba hành tinh khổng lồ được chụp ảnh. Điều đáng chú ý không phải là nhìn lại một hệ sao nổi tiếng, mà là một phương pháp khác đã tách được tín hiệu hành tinh bị che trong ánh sáng của đĩa bụi.

Cơ sở xác nhận

Manh mối đầu tiên đến từ phổ độ phân giải trung bình của Webb NIRSpec IFU. Nhóm nghiên cứu dùng template matching để tìm các mẫu phổ hẹp của methane, carbon monoxide và hơi nước trùng với vị trí Beta Pictoris d.

Bài thứ hai so sánh quan sát VLT/ERIS với dữ liệu JWST và VLT cũ trong khoảng 11 năm. Khi các thiết bị và phương pháp khác nhau cùng chỉ về một vật thể ngoài rìa, khả năng đó chỉ là nhiễu hoặc cấu trúc đĩa giảm đi.

Vì sao quan trọng

Chụp trực tiếp ngoại hành tinh rất khó vì sao trẻ và đĩa bụi có thể lấn át ánh sáng yếu của hành tinh. Trường hợp này cho thấy có thể tìm hành tinh trước bằng dấu vân tay phổ của khí quyển.

Điều đó quan trọng với nghiên cứu hệ hành tinh trẻ. Beta Pictoris d là thêm một đối tượng để kiểm tra cách hành tinh khổng lồ hình thành, di chuyển và định hình đĩa mảnh vụn bằng trọng lực.

Điều chưa biết

Khối lượng, nhiệt độ, khí quyển và quỹ đạo vẫn là ước tính. Các con số 2-4 lần Sao Mộc và 2,4 +/- 0,6 lần Sao Mộc phản ánh dữ liệu và mô hình khác nhau, không phủ định phát hiện chính.

Beta Pictoris d là hành tinh khí khổng lồ trẻ. Nó không hàm ý có khả năng ở được, nước lỏng trên bề mặt hay bằng chứng sự sống.

Quan sát tiếp theo

Các bước tiếp theo là lặp lại phổ Webb, chụp trực tiếp bổ sung và theo dõi quỹ đạo. NASA và STScI giải thích bối cảnh; hai bài nghiên cứu cung cấp chi tiết template matching, so sánh VLT/ERIS và độ bất định.

Nguồn chính thức

NASA Science: Beta Pictoris d, Webb NIRSpec và phát hiện bằng phổ phân tử

STScI: hệ sao nổi tiếng, hành tinh ẩn và bối cảnh quan sát Webb

Bài ApJ Letters được nhận: phổ độ phân giải trung bình và ước tính 2-4 khối lượng Sao Mộc

Bài ảnh trực tiếp: VLT/ERIS, so sánh dữ liệu 11 năm và 2,4 +/- 0,6 khối lượng Sao Mộc