Euclid phá kỷ lục khoảng cách: vì sao 31 chuẩn tinh này quan trọng

Kính Euclid của ESA xác nhận 31 chuẩn tinh trong vũ trụ sơ khai. Hai vật thể vượt kỷ lục trước và mẫu đã biết ở độ dịch đỏ trên 7 tăng từ chín lên 23.

Phát hiện gì và kỷ lục nào thay đổi

ESA và Liên danh Euclid xác nhận 31 chuẩn tinh ở độ dịch đỏ 6,6 đến 7,8. Vật thể xa nhất EUCL J172902.75+641018.1 ở mức 7,77, vật thể thứ hai 7,69, đều vượt kỷ lục cũ 7,64. Ánh sáng xa nhất khởi hành khi vũ trụ khoảng 670 triệu năm tuổi, bằng gần 5% tuổi hiện nay. Chuẩn tinh là tâm thiên hà cực sáng, được cấp năng lượng khi vật chất rơi về hố đen siêu nặng.

Vì sao mẫu 31 vật thể quan trọng hơn kỷ lục

Trước nghiên cứu chỉ có chín chuẩn tinh được xác nhận vượt độ dịch đỏ 7; nay con số là 23. Mười hai trong 31 vật thể Euclid bổ sung nằm ở vùng này. Nhờ đó có thể so sánh một quần thể thay vì vài trường hợp cực đoan, kiểm tra cách hố đen hàng tỷ khối lượng Mặt Trời lớn nhanh và liên hệ với thiên hà cùng hydro trung tính trong thời kỳ tái ion hóa.

Euclid tìm các vật thể mờ bằng cách nào

Euclid khảo sát vùng trời rộng từ không gian bằng ánh sáng khả kiến và hồng ngoại gần. Các ứng viên được chọn trong khoảng 3.000 độ vuông thu trong 1,5 năm đầu bằng học máy cùng dấu hiệu màu và phổ, rồi xác nhận bằng quang phổ từ Keck, Magellan và Large Binocular Telescope. Liên danh cho biết hiệu suất xác nhận gần 30%, cao khoảng mười lần các nỗ lực trước.

Điều gì thay đổi và còn chưa biết

Mẫu mới giúp kiểm nghiệm mạnh hơn mô hình tăng trưởng hố đen và thiên hà sơ khai, đồng thời làm nguồn sáng nền để nghiên cứu tái ion hóa. Nhưng “cổ xưa nhất” nói về ánh sáng chuẩn tinh sớm nhất được quan sát, không phải ngày sinh hố đen được đo trực tiếp. “Một nghìn tỷ Mặt Trời” là so sánh độ sáng, không phải số sao bên trong. Khối lượng và lịch sử tăng trưởng của cả 31 hố đen vẫn chưa được biết đầy đủ.

Nguồn gốc và mốc kiểm tra tiếp theo

Thông cáo ESA giải thích hai vật thể kỷ lục và tuổi vũ trụ. Liên danh Euclid mô tả mức tăng mẫu, phương pháp và DR1 dự kiến cuối năm 2026. Bài báo cùng bản thảo mở cung cấp DOI 10.1051/0004-6361/202658883, tiêu chí và phương pháp. Dự báo hàng trăm phát hiện trong sáu năm chưa phải kết quả đã xác nhận.