WORLD NEWS
Con số “45% nguy cơ sa sút trí tuệ” của WHO thực sự có nghĩa gì
WHO đã cập nhật toàn diện hướng dẫn giảm nguy cơ sa sút trí tuệ lần đầu sau bảy năm. Con số “tới 45%” không phải tỷ lệ phòng ngừa của từng người mà là ước tính ở cấp độ dân số về phần nguy cơ liên quan đến các yếu tố có thể thay đổi.
WHO muốn nói gì với con số 45%
WHO công bố ấn bản thứ hai của hướng dẫn giảm nguy cơ sa sút trí tuệ ngày 15/7/2026. “Tới 45%” không có nghĩa mọi người đều có thể giảm chính xác 45% nguy cơ của mình. Đây là ước tính ở cấp độ dân số về phần nguy cơ liên quan đến các yếu tố có thể thay đổi như thuốc lá, sử dụng rượu có hại, thiếu vận động, cô lập xã hội, ô nhiễm không khí, tăng huyết áp và đái tháo đường. Tuổi tác và di truyền không phải lúc nào cũng thay đổi được, nên người có lối sống lành mạnh vẫn có thể mắc bệnh.
Hướng dẫn khuyến nghị và không khuyến nghị điều gì
Hướng dẫn ủng hộ vận động đều đặn, bỏ thuốc lá, giảm rượu, ăn uống lành mạnh, duy trì giao tiếp xã hội và hoạt động nhận thức. Tăng huyết áp, đái tháo đường và cholesterol cao cần được quản lý theo chăm sóc y tế; máy trợ thính có thể là một phần chiến lược khi phù hợp. Giảm tiếp xúc ô nhiễm không khí là khuyến nghị mới. Ngược lại, WHO không khuyến nghị vitamin B hoặc E, omega-3 hay viên đa vitamin và khoáng chất cho mục đích này nếu không có chẩn đoán thiếu chất.
Vì sao đây không chỉ là trách nhiệm cá nhân
Giảm nguy cơ không thể chỉ dựa vào ý chí cá nhân. Không khí sạch, khả năng tiếp cận y tế, điều trị bệnh tim mạch-chuyển hóa, hỗ trợ thính lực, nơi vận động an toàn và kết nối xã hội còn phụ thuộc vào chính sách và điều kiện địa phương. Hướng dẫn của WHO dành cho cả nhân viên y tế và nhà hoạch định chính sách. Năm 2021 có hơn 57 triệu người sống với sa sút trí tuệ và mỗi năm gần 10 triệu người được chẩn đoán mới.
Khi nào cần chú ý thay đổi trí nhớ
Đây không phải thuốc chữa hay lời bảo đảm phòng bệnh cho từng người. Không nên quảng bá một loại thực phẩm, thực phẩm bổ sung, xét nghiệm hoặc bài tập đơn lẻ như cách ngăn sa sút trí tuệ. Nếu trí nhớ giảm lặp lại hoặc khó thực hiện công việc quen thuộc, cần được nhân viên y tế đánh giá trước khi tự chẩn đoán trên mạng hoặc mua sản phẩm quảng cáo phòng bệnh. Giảm nguy cơ không thay thế chẩn đoán và điều trị khi đã có triệu chứng.
Cần kiểm tra gì trong nguồn WHO
Thông cáo WHO giải thích con số 45% và các khuyến nghị chính. Hướng dẫn đầy đủ, ISBN 978-92-4-012355-7, trình bày bằng chứng và những lĩnh vực còn thiếu dữ liệu. Tờ thông tin WHO nêu gánh nặng toàn cầu và giải thích sa sút trí tuệ là hội chứng do nhiều bệnh não gây ra. Mốc tiếp theo là cách cơ quan y tế mỗi nước đưa hướng dẫn vào chính sách lâm sàng và y tế công cộng.
Thông cáo WHO và ý nghĩa con số 45%