Tử vong do HIV giảm 57%, viêm gan B tăng 17%: đánh giá trái chiều của WHO

WHO đã công bố đánh giá giữa kỳ toàn cầu đầu tiên cho chiến lược 2022–2030 về HIV, viêm gan virus và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

HIV tiến bộ mạnh, nhưng tử vong do viêm gan B đi ngược chiều và cả ba lĩnh vực đều chưa đúng quỹ đạo 2030.

Hai tỷ lệ dùng mốc khác nhau

Tử vong liên quan HIV là 570.000 người năm 2025, giảm 57% so với 2010. Tử vong liên quan viêm gan B khoảng 1,1 triệu năm 2024, tăng 17% so với 2015.

Ca nhiễm HIV mới giảm 42% xuống 1,2 triệu năm 2025. Tử vong do viêm gan C giảm 12% xuống 240.000 năm 2024. Năm dữ liệu và mốc so sánh khác nhau nên không thể đối chiếu trực tiếp độ lớn hai tỷ lệ.

Tiến bộ HIV vẫn chưa đạt mục tiêu

Khoảng 32 triệu người được điều trị cuối năm 2025, nhưng gần 9 triệu người chưa tiếp cận liệu pháp cứu sống. Mục tiêu 2030 là giảm 90% ca nhiễm mới và tử vong so với 2010.

Cắt giảm tài trợ đã ảnh hưởng phòng ngừa, xét nghiệm, bắt đầu điều trị và phòng lab. Khảo sát WHO ghi nhận 47 trong 107 nước bị gián đoạn một phần dịch vụ năm 2025.

Viêm gan B tăng tử vong dù có công cụ

Viêm gan B và C gây khoảng 1,3 triệu ca tử vong năm 2024. Thuốc kháng virus hiệu quả đã có nhưng chẩn đoán và điều trị thấp; bao phủ vaccine viêm gan B liều sơ sinh ở Khu vực châu Phi chỉ 17%.

Hai mươi trong 47 nước chưa triển khai liều sơ sinh. Khoảng cách giữa công cụ sẵn có và tiếp cận thực tế là vấn đề chính.

STI xấu đi nhưng khó đo đầy đủ

Tỷ lệ STI tăng ở một số nước và cộng đồng, trong khi kháng kháng sinh điều trị lậu gia tăng. Nhiều bệnh không bắt buộc báo cáo và thiếu hệ thống chuẩn.

Khoảng trống giám sát, chẩn đoán, tài chính và dữ liệu vì thế là một phần của khủng hoảng.

Tích hợp là ưu tiên năm năm tới

WHO kêu gọi tích hợp HIV, viêm gan và STI với y tế ban đầu, lao, sức khỏe bà mẹ trẻ em và sức khỏe sinh sản.

Đây là đánh giá toàn cầu tính đến 28 tháng 7 năm 2026. Dữ liệu quốc gia và báo cáo 2028 sẽ cho thấy khoảng cách có giảm hay không.

Nguồn sơ cấp chính thức

WHO: 2026 mid-term progress report, 122 pages and data tables

WHO: official release with HIV, hepatitis and STI headline figures